Chiếu đèn chỉ có tác dụng với bilirubin gián tiếp (tự do). Vàng da do bệnh gan mật, bilirubin trực tiếp tăng — ví dụ teo đường mật — không hết nhờ đèn. Đó là lý do phải khám, xét nghiệm, không tự mua đèn chiếu khi chưa rõ loại vàng da.
Ánh sáng làm gì với bilirubin?
Bệnh viện Sản Nhi Vĩnh Phúc mô tả: ánh sáng xanh hoặc xanh lục 430–490 nm biến bilirubin gián tiếp dưới da thành dạng hòa tan trong nước. Bé thải qua nước tiểu và phân, không cần chờ gan chuyển hóa hết. Mục tiêu: hạ bilirubin nhanh, ngăn tăng tiếp, giảm thay máu, phòng tổn thương não.
Trên thế giới, đây là điều trị chuẩn, không xâm lấn, ít tác dụng phụ nếu che mắt và theo dõi đúng.
Thế nào là chiếu đèn “đủ mạnh”?
Hướng dẫn AAP 2022 gọi chiếu tích cực (intensive phototherapy) khi đồng thời:
- LED phổ hẹp, bước sóng quanh 460–490 nm (đỉnh hấp thụ bilirubin trên da khoảng 475 nm).
- Cường độ (irradiance) ≥ 30 µW/cm²/nm, đo bằng máy đúng loại đèn.
- Chiếu càng nhiều diện tích da càng tốt. Máy hai mặt (trên + dưới) hiệu quả hơn một máng đèn.
Ánh sáng ngoài dải này vừa kém tác dụng, vừa thêm nhiệt. Đèn halogen/tungsten không dùng vì nguy cơ bỏng. Không lấy độ sáng bằng mắt thường hay lux kế gia dụng để “đo” đèn vàng da.
Máy 2 mặt trên trang này khớp chỗ nào?
Dòng đèn chiếu vàng da di động 2 mặt (nôi xuyên sáng + máng LED) có thông số điển hình:
- Bước sóng LED 450–470 nm — nằm trong dải xanh điều trị mà tài liệu Bộ Y tế / bệnh viện mô tả (430–490 nm), sát dải AAP 460–490 nm.
- Mặt trên 40 µW/cm²/nm — trên ngưỡng 30 µW chiếu tích cực của AAP.
- Mặt dưới 20 µW/cm²/nm (600 bóng LED) — tăng diện tích da được chiếu, đúng tinh thần “double-sided”.
- Khoảng cách máng đèn đến đáy nôi 40 cm — trùng khoảng 30–40 cm Bệnh viện Hùng Vương hướng dẫn khi đặt đèn.
- Nôi 60 × 35 cm, vùng chiếu hiệu quả 50 × 35 cm, công suất tối đa 50 W, nặng khoảng 9 kg, có đồng hồ lưu giờ chạy.
Chiếu hai mặt rút ngắn thời gian so với chỉ chiếu trên. Máy gọn, adapter 90–250V, phù hợp giao nhà khi bác sĩ đã cho chiếu ngoại trú.
Tác dụng phụ thường gặp
Đa số bé chịu đèn tốt. Có thể gặp: mất nước nhẹ, phân lỏng, da đỏ hoặc sạm tạm, nóng hoặc lạnh nếu phòng không ổn. Hiếm: kích ứng da, tổn thương võng mạc nếu không bịt mắt. Hội chứng “da đồng” liên quan tăng bilirubin trực tiếp — lúc đó phải dừng và khám lại, không cố chiếu.
Khi bilirubin giảm dưới ngưỡng điều trị, bác sĩ cho ngưng. Có thể xét nghiệm lại sau 12–48 giờ vì bilirubin đôi khi tăng trở lại (rebound).
Nguồn tham khảo
- Bệnh viện Sản Nhi Vĩnh Phúc, Chiếu đèn điều trị vàng da sơ sinh — bước sóng 430–490 nm; Bộ Y tế, AAP 2022, NICE, WHO WPRO EENC 2022.
- AAP, 2022, Clinical Practice Guideline: chiếu tích cực = LED phổ hẹp, khoảng 475 nm (dải 460–490 nm), cường độ ≥ 30 µW/cm²/nm, chiếu tối đa diện tích da.
- AAP Committee on Fetus and Newborn, technical report phototherapy — irradiance ≥ 30 µW·cm⁻²·nm⁻¹ trên dải 460–490 nm.
- Maisels MJ, McDonagh AF. Phototherapy for neonatal jaundice. N Engl J Med. 2008;358(9):920-928 — cơ chế đồng phân bilirubin.
- Thông số dòng đèn chiếu vàng da di động 2 mặt: bước sóng 450–470 nm, mặt trên 40 µW/cm²/nm, mặt dưới 20 µW/cm²/nm, khoảng cách máng đèn 40 cm.
Bài viết giúp ba mẹ hiểu đúng trước khi dùng đèn. Chỉ định chiếu, thời gian chiếu và khi nào ngưng do bác sĩ quyết định sau khi khám / xét nghiệm bilirubin.
Bài khác
Để lại thông tin